Geen ruïne maar een woonwijk
Het bijzondere aan Split is niet dat er een Romeins paleis staat, maar dat er nog in gewoond wordt. Keizer Diocletianus liet het rond het jaar 300 bouwen als verblijf voor zijn oude dag. Toen het rijk wegviel, trokken bewoners uit de omgeving erin, en dat is nooit meer opgehouden.
Het resultaat is een stadswijk waarin muren van zeventienhonderd jaar oud gewoon de zijkant van een woning vormen. Er hangt was tussen de zuilen, er zit een café in een voormalige kelder, en de poorten zijn nog steeds de manier om binnen te komen.
De vestibule en het geluid
De ronde ruimte op de foto bij dit artikel is de vestibule: de voorkamer van het keizerlijke vertrek, met een open koepel waar u recht in de lucht kijkt. De akoestiek is uitzonderlijk, en dat wordt dagelijks gedemonstreerd door klapa-zangers — meerstemmige a-capellagroepen uit Dalmatië.
Blijf staan als u ze hoort. Het is geen straatvermaak dat voor toeristen is bedacht maar een levende traditie die op de Unesco-lijst van immaterieel erfgoed staat.
Wat u verder in het paleis vindt
Het peristyle is het pleintje in het hart, omzoomd door zuilen, waar 's avonds mensen op de treden zitten met een drankje. Daaraan grenst de kathedraal, ooit het mausoleum van Diocletianus zelf — een keizer die christenen liet vervolgen en wiens graftombe een kerk werd.
In de kelders eronder loopt u door ruimtes die eeuwenlang volgestort lagen met afval en daardoor bewaard bleven. Ze geven het beste beeld van de oorspronkelijke plattegrond, want boven is alles verbouwd.
Buiten de muren
De Riva is de brede boulevard langs het water, geschikt voor het einde van de middag. Achter de stad ligt het Marjan-schiereiland: een beboste heuvel met paden, uitzichtpunten en badplekken langs de rotsen, waar u de drukte in tien minuten achter u laat.
Split is bovendien het vervoersknooppunt van Dalmatië. Vanaf de haven vertrekken boten naar Brač, Hvar, Vis en Korčula, en dat maakt de stad een logische uitvalsbasis. Zie veerboten en varen voor hoe dat werkt.
Slapen: in het paleis of erbuiten
Overnachten binnen de paleismuren betekent dat u midden in het decor zit en dat u het geluid van de terrassen tot laat meekrijgt. De stenen straten weerkaatsen alles, en airconditioning is er vaak beperkt omdat de gevels beschermd zijn.
Een paar honderd meter verderop, richting Marjan of de Bačvice-baai, slaapt u rustiger en goedkoper, en loopt u nog steeds in tien minuten naar het peristyle. Voor wie met de auto komt is dat bovendien de enige plek waar parkeren te doen is.
In de omgeving
Trogir ligt een half uur naar het westen en heeft een ommuurd stadscentrum op een eilandje, eveneens op de Unesco-lijst en een stuk rustiger dan Split. Klis, boven de stad, is een vestingcomplex op een bergpas met uitzicht over de hele vlakte.
Naar het noorden ligt het nationaal park Krka op ruim een uur rijden — een makkelijke dagtocht vanuit Split, en druk in het hoogseizoen.
